سرطان ریه

دکتر روستا فوق تخصص هماتولوژی و آنکولوژی با بیان اینکه سرطان ریه سرطانی است که در اکثر مواقع از ریه ها شروع می شود اما گاهی اوقات در نتیجه ی انتشار سرطان از قسمت های مجاور، این سرطان بوجود می آید که در ادامه به توضیح آن می پردازیم. سرطان زمانی شروع می شود که تقسیم و رشد سلول های بدن از کنترل خارج می شوند. 

ساختار و عملکرد طبیعی ریه ها

دکتر روستا افزودند ریه ها 2 عضو اسفنج مانند در قفسه سینه شما هستند. ریه راست شما دارای 3 بخش است که هر قسمت لوب نامیده می شود. ریه سمت چپ 2 عدد لوب دارد. ریه چپ کوچکتر است زیرا قلب در آن طرف بدن فضای بیشتری را اشغال می کند. وقتی نفس می کشید، هوا از طریق دهان یا بینی وارد می شود و از طریق نای وارد ریه های شما می شود. نای به لوله هایی به نام نایژه تقسیم می شود که وارد ریه ها شده و به قسمت های کوچکتر تقسیم می شوند.

نایژه ها تقسیم می شوند و شاخه های کوچکتری به نام نایژک تبدیل می شوند. در انتهای نایژک ها کیسه های هوایی کوچکی وجود دارد که به آلوئول (حبابک) معروف هستند. آلوئول ها از هوای استنشاق شده اکسیژن را جذب می کنند و هنگام بازدم دی اکسید کربن را از خون خارج می کنند. دریافت اکسیژن و خلاص شدن از شر دی اکسید کربن از عملکردهای اصلی ریه ها است. سرطان های ریه به طور معمول از سلول های پوشاننده نایژه ها و قسمت های ریه مانند نایژک ها یا آلوئول ها شروع می شوند. 

یک لایه پوشش نازک به نام پلوره ریه ها را احاطه کرده است. پلورا از ریه های شما محافظت می کند و به آنها کمک می کند تا در حین تنفس منبسط و منقبض شوند و در مقابل دیواره قفسه سینه بلغزانند. در پایین ریه ها، یک عضله نازک و گنبدی شکل به نام دیافراگم، قفسه سینه را از شکم جدا می کند. هنگام تنفس، دیافراگم به سمت بالا و پایین حرکت می کند و هوا را مجبور به ورود و خروج از ریه می کند.

سرطان ریه با سلول غیر کوچک (NSCLC) دارای چهار مرحله اصلی است:

مرحله 1: سرطان در ریه یافت می‌شود، اما به خارج از ریه گسترش نمی‌یابد.

مرحله 2: سرطان در ریه و غدد لنفاوی مجاور مشاهده می‌شود.

مرحله 3: سرطان در ریه و غدد لنفاوی قسمت‌های میانی قفسه سینه وجود دارد.

مرحله 3A: سرطان در غدد لنفاوی مشاهده می شود، اما فقط در همان طرف قفسه سینه که اولین بار سرطان در آن شروع به رشد کرده است.

مرحله 3B: سرطان به غدد لنفاوی در طرف مقابل قفسه سینه یا به گره‌های لنفاوی بالاتر از سطح استخوان ترقوه گسترش یافته است.

مرحله 4: سرطان در هر دو ریه، ناحیه اطراف ریه و یا در اندام‌های دوردست گسترش یافته است.

سرطان ریه با سلول کوچک (SCLC) دو مرحله اصلی دارد.

مرحله محدود:سرطان فقط در یک ریه یا غدد لنفاوی مجاور در همان طرف سینه مشاهده می‌شود.

مرحله گسترده:این مرحله که به معنی گسترش سرطان است ممکن است به اشکال زیر مشاهده شود:

در طول یک ریه

گسترش به ریه مقابل

گسترش به غدد لنفاوی در طرف مقابل

گسترش به مایع اطراف ریه

گسترش به مغز استخوان

گسترش به اندام‌های دوردست

آدنوکارسینوم ریه چیست؟

فوق تخصص هماتولوژی و آنکولوژی با بیان اینکه آدنوکارسینوم ریه، نوعی سرطان سلول غیرکوچک ریه (NSCLC) است که براساس ظاهر سلول‌های سرطانی زیر میکروسکوپ نام‌گذاری شده است. این نوع سرطان ریشه در سلول‌های غده‌ای دارد که موظف به ترشح موادی مانند موسین یا همان مخاط هستند و معمولا در راه‌های هوایی کوچک‌تر مانند کیسه‌های هوایی رشد می‌کنند.

آدنوکارسینوم ریه اغلب در لبه‌های بیرونی ریه‌ها قرار دارد. برخلاف آدنوکارسینوم ریه که زیرگروهی از سرطان سلول غیرکوچک است، سرطان ریه سلول کوچک تهاجمی‌تر بوده، رشد سریع‌تری دارد.

سرطان ریه بدخیم

دکتر روستا افزودند سرطان یا کنسر ریه به تومورهای بدخیم گفته می‌شود که به دلیل جهش در سلول‌هایی که روی راه های هوا یا شش‌ها قرار دارند، ایجاد می‌شوند. این بیماری ریه راست را بیشتر از ریه سمت چپ درگیر می‌کند، اما لوب‌های فوقانی اندام نیز آسیب می‌بینند. این بیماری نه به‌سرعت، بلکه طی سال‌ها پیشرفت می‌کند و اغلب به ریه‌ها محدود نمی‌شود. تومور می‌تواند به سایر اندام‌ها و بافت‌های بدن انسان متاستاز می‌کند . از طرف دیگر این سرطان یکی از رایج‌ترین و خطرناک‌ترین انواع سرطان است. 

سرطان ریه به کجا متاستاز می‌کند؟

فوق تخصص هماتولوژی و آنکولوژی در پاسخ به این سوال متاستاز به معنای گسترش سرطان به سایر بخش‌های بدن است. سرطان ریه معمولا به اندام‌ها و بافت‌های مجاور (متاستازهای موضعی)، به غدد لنفاوی منطقه‌ای و اندام‌های دور متاستاز می‌کند. این نوع سرطان دارای مسیرهای لنفوژن و هماتوژن متاستاز است.

زمان مرگ سرطان ریه

زمان بقای بیماران مبتلا به سرطان ریه بستگی به مرحله ی سرطان در زمان تشخیص، نوع آن، وضعیت کلی سلامت بیمار و پاسخ به درمان دارد. به طور کلی، اگر سرطان در مراحل اولیه تشخیص داده شود، احتمال درمان سریعتر و بیشتر است. پس غربالگری را جدی بگیرید.

سرطان ریه خوش خیم

توده‌های خوش‌خیم ریه به ندرت به سرطان تبدیل می‌شوند و معمولاً به صورت یک توده ی گرد و محدود در تصاویر پزشکی مانند سی‌تی اسکن یا رادیوگرافی قابل مشاهده هستند. این توده‌ها به طور کلی تهدیدی برای زندگی فرد نیستند.

انواع سرطان ریه

فوق تخصص هماتولوژی و آنکولوژی افزودند 2 نوع اصلی سرطان ریه وجود دارد و متفاوت از هم درمان می شوند.

سرطان ریه سلول بزرگ (NSCLC)

حدود 80٪ تا 85٪ سرطان های ریه NSCLCهستند. زیرگروه های اصلی NSCLC، آدنوکارسینوم، کارسینوم سلول سنگفرشی و سرطان سلول بزرگ می باشند. این زیرگروه ها که از انواع مختلف سلول های ریوی شروع می شوند به عنوان NSCLC گروه بندی می شوند زیرا درمان و پیش آگهی (چشم انداز) آنها اغلب مشابه است.

آدنوکارسینوما: آدنوکارسینوماها از سلول هایی شروع می شوند که به طور معمول موادی مانند مخاط ترشح می کنند. این نوع سرطان ریه عمدتا در افراد سیگاری یا حتی کسانی که قبلا سیگاری بودند، وجود دارد. اما با این حال، شایع ترین نوع سرطان ریه در افراد غیر سیگاری نیز است. این شیوع در خانم ها بیشتر از آقایان است و بیشتر از سایر انواع سرطان ریه در افراد جوان بروز می کند. آدنوکارسینوما معمولاً در قسمت های خارجی ریه دیده می شود و احتمالاً قبل از پخش آن در بدن، دیده می شود.

کارسینوم سلول سنگفرشی: کارسینوم سلول سنگفرشی از سلول های سنگفرشی شروع می شود که مسطح هستند و درون مجاری تنفسی ریه ها را پوشانده اند. آن ها اغلب با سابقه سیگار کشیدن در ارتباط هستند و تمایل دارند در قسمت مرکزی ریه ها، نزدیک مجاری اصلی تنفسی (نایژه) پیدا شوند.

سرطان سلول بزرگ: کارسینوم سلول بزرگ می تواند در هر قسمت از ریه ظاهر شود و تمایل به رشد و گسترش سریع دارد که می تواند درمان آن را دشوار کند. نوعی از سرطان سلول بزرگ، معروف به سلول بزرگ سلول عصبی و غدد درون ریز است و بسیار شبیه سرطان ریه سلول کوچک می باشد.

سرطان ریه سلول کوچک (SCLC)

حدود 10 تا 15 درصد از کل سرطان های ریه SCLC هستند. این نوع سرطان ریه سریع تر از NSCLC رشد و گسترش می یابد. از آنجا که این سرطان به سرعت رشد می کند، به خوبی به شیمی درمانی و پرتو درمانی پاسخ می دهد. متأسفانه، برای بیشتر افراد، سرطان در برخی از زمان ها دوباره برمی گردد.

سرطان هایی که به ریه ها سرایت می کنند

دکتر روستا با بیان اینکه سرطان هایی که از اندام های دیگر (مانند پستان ، لوزالمعده ، کلیه یا پوست) شروع می شوند ، گاهی اوقات می توانند به ریه ها منتقل شوند (متاستاز کنند). اما آن ها سرطان ریه نیستند. به عنوان مثال، سرطانی که از پستان شروع می شود و به ریه ها منتقل می شود. هنوز از انواع سرطان پستان است و نه سرطان ریه. درمان سرطان متاستاز در ریه ها براساس محل شروع آن (محل سرطان اولیه) است.

روش های تشخیص سرطان ریه

دکتر روستا از روش های تشخیص سرطان ریه به موارد زیر اشاره کردند:

آزمایش خون: با انجام آزمایش خون، می‌توان در صورت وجود سرطان، نشانگرهای مربوط به آن را شناسایی کرد.

جهت بررس

آزمایش بیماری تنفسی: با انجام آزمایش بیماری تنفسی، می‌توان علائم بیماری را شناسایی کرد.

انجام CT اسکن و MRI: با این روش می‌توان تصاویر دقیقی از ریه و وضعیت آن را به دست آورد.

برونشوسکوپی: با انجام برونشوسکوپی،یک لوله از گلو به درون ریه‌ها منتقل شده که می‌توان نمونه‌های بافت را از داخل ریه برداشت و برای تشخیص سرطان مورد بررسی قرار داد.

بیوپسی: با انجام بیوپسی، می‌توان نمونه‌های بافت را از داخل ریه برداشت و برای تشخیص سرطان مورد بررسی قرار داد.

 PET scan:با انجامPET scan، می‌توان مناطقی را که سرطان در آن‌ها وجود دارد را شناسایی کرد.

تصویر برداری:اشعه ایکس قفسه سینه و سی تی اسکن، تصاویری به پزشک ارائه می‌دهند که تغییرات در ریه‌های شما را نشان می‌دهند. اسکن PET یا CT معمولاً برای ارزیابی یافته نگران کننده در سی تی اسکن یا پس از تشخیص سرطان برای تعیین اینکه آیا سرطان گسترش یافته است انجام می‌شود.

رادیو قفسه سینه: اولین قدم برای شناسایی توده‌های ریوی.

سی تی اسکن (CT scan): برای بررسی دقیق‌تر جزئیات ساختاری ریه.

پت اسکن (PET scan): برای شناسایی فعالیت متابولیک غیرعادی.

برونکوسکوپی: یک ابزار نازک و انعطاف‌پذیر وارد ریه می‌شود تا نمونه‌های بافتی (بیوپسی) گرفته شود.

آزمایش های خون و بیوپسی: برای تایید نهایی و نوع سلولی سرطان استفاده می‌شود.

نقش ریه ها در بدن

دکتر روستا افزودند ريه نقش اساسی در سلامتي انسان دارد ممکن است بعضي از ارگان‌هاي بدن مثل پا و یا کلیه را نداشته باشيم و بتوانیم زندگي كنيم، یا هفته ای سه بار دياليز كنيم ولي بدون ريه نمي‌توانيم زندگي كنيم، به خاطر اين‌كه اكسيژن بايد وارد بافت‌هاشده، از طريق ريه وارد سيستم بدن شود، به قلب و مغز و... يا به ارگان‌هاي ديگر برسد و گاز دی اکسید کربن هم از ريه بايد خارج شود.

انواع بیماری های ریه

دکتر روستا به انواع بیماری ریه اشاره کردند:

- بیماری های ریوی که بر رگ های خونی تاثیر می گذارند

طرف راست قلب خون کم اکسیژن را از طریق رگ ها دریافت می کند، و از طریق رگ های ریوی (pulmonary) خون را به ریه پمپاژ می کند. این رگ های خونی ریوی هم ممکن است دچار بیماری شوند، این بیماری ها شامل:

آمبولی ریه (Pulmonary embolism)؛ که در آن لخته خون از سایر نقاط بدن وارد قلب شده و از قلب وارد ریه می شود. لخته خون در یکی از رگ های خونی سان شده و معمولا باعث تنگی نفس و سطح اکسیژن پایین خون می شود.

فشار خون ریوی (Pulmonary hypertension)؛ مشکلات مختلف باعث فشار خون بالا در رگ های ریوی می شود. فشارخون بالای رگ های ریوی می تواند باعث تنگی نفس و درد قفسه سینه شود.

- بیماری های ریوی که بر دیواره های قفسه سینه تاثیر می گذارند

دکتر روستا در ادامه افزودند دیواره های قفسه سینه نیز نقش مهمی در نفس کشیدن دارد. ماهیچه ها دنده ها را به هم متصل کرده، به قفسه سینه اجازه گسترش می دهند. بعضی از بیماری های قفسه سینه و ریه شامل:

سندرم کاهش حجم هوای تنفسی از ریه ها در اثر چاقی؛ نوعی بیماری مربوط به ریه است که در اثر چاقی رخ داده و در آن افزایش وزن برروی قفسه سینه و شکم باز شدن و بسط قفسه سینه سخت می شود. نتیجه این بیماری مشکلات حاد تنفسی است.

اختلالات عصبی و عضلانی؛ که در آن عملکرد ضعیف اعصاب که ماهیچه های تنفسی را کنترل می کنند، باعث مشکل در تنفس می شود.

بیماری انسداد ی ریه

بیماری انسداد ریه، یکی از بیماری های ریوی می باشد. انسداد یا تنگی راههای هوائی فوقانی در ریه می تواند موجب خروپف و ایست تنفسی بمدت چند ثانیه در طول خواب شود. که در نهایت موجب خواب آلودگی بیمار در طول روز می شود. این افراد غالبا یک فنوتیپ خاصی دارند، چاق بوده، گردن و فک کوچکی دارند. در مورد انسداد مجاری هوائی پایین هم می توان از آسم و برونشیت مزمن در سیگاری ها نام برد.

عفونت ریه

دستگاه تنفسی به دو بخش تقسیم می شود: فوقانی و تحتانی. اگر عفونت در هر کدام از این دو بخش رخ دهد، به نام همان بخش خوانده می شود.

دستگاه تنفسی فوقانی شامل بینی، حلق، حنجره و نای می باشد.

دستگاه تنفسی تحتانی شامل ریه ها و اجزای آنهاست. ریه تشکیل شده از برونش، برونشیول ها و آلوئول ها.

علل عفونت ریه

علل عفونت ریه می تواند باکتری، ویروس و یا قارچ باشد. انگل ها نیز باعث عفونت ریه می گردند.

- عفونت باکتریایی از تمامی عفونت ها بیشتر است. این عفونت ها توسط آنتی بیوتیک ها درمان می شوند. عفونت های باکتریایی موجب سوزش پوست می گردند.

- عفونت های ویروسی ریه نیاز به دارو ندارند و خود به خود خوب می شوند. در عفونت های حاد ویروسی ریه، لب ها و ناخن ها به رنگ آبی در می آیند. از دست دادن آب بدن نیز یکی از علائم عفونت ریه می باشد. عفونت ریه می تواند منجر به عفونت گوش گردد.

- علائم عفونت ریه ناشی از قارچ نیز همانند علائم عفونت ریوی ناشی از باکتری و یا ویروس می باشد. در برخی موارد شدید، عمل جراحی برای برداشت توده قارچی از ریه لازم می باشد.

اگر گلودرد شما در عرض چند روز بهبود نیافت و یا بعد از چند هفته، از شر سرفه خلاص نشدید، باید به پزشک متخصص مراجعه کنید.

شایع‌ترین علائم سرطان ریه چیست؟

دکتر روستا افزودند از مهم‌ترین علائم می‌توان به سرفه مداوم، تنگی نفس، درد قفسه سینه، خلط خونی، کاهش وزن ناخواسته، خستگی و گرفتگی صدا اشاره کرد. در مراحل اولیه ممکن است علائم خفیف یا نامشخص باشند.

سوالات متداول

چند سوال متداول از دکتر روستا فوق تخصص هماتولوژی و آنکولوژی پرسیده شد:

شایع‌ترین علائم سرطان ریه چیست؟

از مهم‌ترین علائم می‌توان به سرفه مداوم، تنگی نفس، درد قفسه سینه، خلط خونی، کاهش وزن ناخواسته، خستگی و گرفتگی صدا اشاره کرد. در مراحل اولیه ممکن است علائم خفیف یا نامشخص باشند.

آیا سیگار تنها علت سرطان ریه است؟

خیر. سیگار مهم‌ترین عامل خطر است، اما عوامل دیگری مانند قرار گرفتن در معرض دود دست‌دوم، آلودگی هوا، گاز رادون، مواد شیمیایی صنعتی و سابقه خانوادگی نیز می‌توانند خطر ابتلا را افزایش دهند.

آیا سرطان ریه در افراد غیرسیگاری هم دیده می‌شود؟

بله. درصدی از مبتلایان هرگز سیگار نکشیده‌اند. در این افراد، عوامل محیطی یا ژنتیکی می‌تواند نقش داشته باشد.

سرطان ریه چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص معمولاً با سی‌تی‌اسکن، عکس قفسه سینه، آزمایش خلط، نمونه‌برداری (بیوپسی) و در برخی موارد برونکوسکوپی انجام می‌شود.

آیا سرطان ریه قابل درمان است؟

بله، به‌ویژه اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شود. روش‌های درمان شامل جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی، ایمونوتراپی و درمان‌های هدفمند است.

میزان بقا در سرطان ریه چقدر است؟

میزان بقا به مرحله تشخیص بستگی دارد. در مراحل اولیه، احتمال درمان موفق بسیار بیشتر از مراحل پیشرفته است.

آیا می‌توان از سرطان ریه پیشگیری کرد؟

ترک سیگار، پرهیز از دود دست‌دوم، کاهش تماس با آلاینده‌ها و انجام غربالگری در افراد پرخطر می‌تواند خطر ابتلا را کاهش دهد.

عوامل خطر ابتلا به سرطان ریه چیست؟

1)سیگار کشیدن: اصلی‌ترین عامل خطر برای سرطان ریه است. بیش از ۸۵٪ از موارد سرطان ریه در افراد سیگاری یا سابقه‌دار سیگار دیده می‌شود.

2)قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی: قرار گرفتن در معرض آزبست، رادون، دودهای صنعتی و برخی مواد شیمیایی می‌تواند خطر ابتلا به این سرطان را افزایش دهد.

3)عوامل ژنتیکی: سابقه خانوادگی این بیماری می‌تواند خطر را افزایش دهد.

4)آلودگی هوا: برخی مطالعات نشان می‌دهند که آلودگی هوا می‌تواند خطر ابتلا به سرطان ریه را افزایش دهد.

سرطان ریه تا چه حد قابل درمان است؟

اگر در مراحل اولیه بیماری تشخیص داده شود، تا حد زیادی قابل درمان است. روش‌های درمانی شامل جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی و درمان‌های هدفمند هستند. میزان موفقیت درمان بستگی به مرحله و نوع سرطان دارد.

آیا شیمی درمانی برای سرطان ریه جواب می‌دهد؟

درمان سرطان ریه با شیمی درمانی یکی از روش‌های اصلی درمان است و می‌تواند در بسیاری از موارد موثر باشد، به خصوص در مراحل پیشرفته‌تر. با این حال، میزان اثربخشی شیمی‌درمانی بستگی به نوع سرطان و مرحله آن دارد. این روش می‌تواند اندازه تومور را کاهش داده و علائم بیماری را کنترل کند.

آیا سرطان ریه خوش خیم درمان دارد؟

توده‌های خوش‌خیم ریه اغلب نیاز به درمان خاصی ندارند، مگر اینکه باعث علائم شوند یا خطر ابتلا به مشکلات جدی‌تری را ایجاد کنند. در صورت لزوم، جراحی برای برداشتن توده‌ها ممکن است انجام شود.

درمان

دکتر روستا فوق تخصص هماتولوژی و آنکولوژی افزودند درمان سرطان ریه بستگی به نوع و مرحله بیماری دارد. در ادامه، راه های درمان سرطان ریه را بررسی می کنیم:

جراحی: در صورتی که سرطان ریه در مرحله اول یا دوم باشد و به منطقه اطراف ریه گسترش نیافته باشد، جراحی می‌تواند گزینه درمانی مناسب باشد. در این روش، بخشی از ریه که شامل سرطان است، برای شناسایی و برداشتن نمونه بافت، یا حتی برای برداشتن کل ریه، برداشته می‌شود.

شیمی درمانی: در صورتی که سرطان در مرحله پیشرفته‌تر باشد و به مناطق اطراف ریه گسترش یافته باشد، شیمی درمانی ممکن است به عنوان گزینه درمانی انتخاب شود. در این روش، داروهای خاصی به بیمار تجویز می‌شود که به سلول‌های سرطانی آسیب می رساند.

ترکیبی از جراحی و شیمی درمانی: در برخی موارد، جراحی و شیمی درمانی به صورت ترکیبی استفاده می‌شوند تا بهترین نتیجه در درمان سرطان ریه به دست آید.

رادیوتراپی: در این روش، از پرتو‌های قوی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. رادیوتراپی ممکن است به تنهایی یا به همراه شیمی درمانی استفاده شود.

درمان هدفمند: این روش در مورد سرطان ریه با متاستاز استفاده می‌شود. در این روش، داروهای خاصی به بیمار تجویز می‌شود که به سلول‌های سرطانی خاص آسیب می‌رسانند.

درمان پالیاتیو: در صورتی که سرطان ریه در مرحله پیشرفته‌تر باشد و امکان درمان کامل وجود نداشته باشد، درمان پالیاتیو به عنوان گزینه درمانی انتخاب می‌شود. در این روش، هدف کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی بیمار است.

با توجه به نوع و مرحله سرطان ریه، پزشک معالج شما می تواند به شما راه های درمانی مناسب را توصیه کند.